Nederland - Duitsland: tips voor de zakelijke omgangsvormen

Iemand die voor zakelijke onderhandelingen naar Japan of Jordanië vliegt, stelt zich in op een andere (zaken)mentaliteit en een volslagen andere cultuur. Als een Nederlander naar Duitsland of een Duitser naar Nederland gaat, dan verwacht men echter de in eigen land bekende omgangsvormen en gebruiken. Bij nader inzien zijn er echter ook tussen beide buurlanden bijzonderheden te ontdekken, waarmee bij zakelijke contacten rekening gehouden moet worden:

Kleine buur - grote buur

Nederlanders benadrukken graag de verschillen tussen Nederland en Duitsland. Er wordt vooral gewezen op de culturele, economische en politieke verschillen om de eigen volksaard te onderstrepen. Kortom: alle 16 miljoen Nederlanders willen individualist zijn. Duitsers benadrukken daarentegen meestal de overeenkomsten tussen Duitsers en Nederlanders. Dit is geen boze opzet - maar zo wordt het vaak door Nederlanders opgevat. In tegendeel: Duitsers willen hun Nederlandse gesprekpartners op deze manier hun sympathie tonen.

Om misverstanden te voorkomen kunnen Duitse ondernemers het beste niet te veel ingaan op de vermeende overeenkomsten tussen beide landen. Nederlandse ondernemers kunnen, als het toch gebeurt, dankzij deze toelichting de goedbedoelde opmerkingen begrijpen.

Holland ≠ Nederland

Nederland wordt nog vaak "Holland" genoemd, ofschoon dit slechts de naam is van twee provincies. Vooral buiten Noord- en Zuid-Holland wordt het zeer op prijs gesteld, wanneer buitenlandse gesprekspartners de correcte benaming "Nederland" gebruiken. Nederlanders kunnen hun buitenlandse gesprekpartners hierin tegemoetkomen door zelf niet gemakshalve "Holland" te gebruiken.

Nederlands of Duits?

Nog steeds spreken meer Nederlanders Duits dan Duitsers Nederlands. Het is echter niet meer vanzelfsprekend, dat Nederlanders en Duitsers in het Duits met elkaar communiceren. Vaak is bij zakelijke besprekingen Engels de gekozen taal, vooral buiten de grensgebieden. De beslissing, welke taal gesproken wordt en de manier waarop deze beslissing genomen wordt, is niet onbelangrijk. Nederlanders kunnen het gesprek beter niet zonder meer in het Engels openen, ook al spreken ze naar eigen inschatting beter Engels dan Duits. Ga er echter als Duitse gesprekpartner niet zomaar van uit, dat een Nederlander Duits spreekt. Aanwezige kennis van het Nederlands, hoe gering ook, wordt op prijs gesteld. Voor beide zijden geldt: vraag uw gesprekspartner aan het begin van het gesprek, welke taal u voor u beiden het meest geschikt is.

"U" en Sie of "Jij" en Du?

Nederlandse omgangsvormen lijken op het eerste gezicht zeer informeel in vergelijking met de Duitse. Het "jijen en jouen" is in Nederland wijder verbreid dan in Duitsland. Zo is het niet ongebruikelijk, dat ook een directeur met 'jij' wordt aangesproken. Dit wil echter helemaal niet zeggen, dat Nederlanders geen gevoel voor hiërarchie binnen een bedrijf hebben. In Duitsland wordt het gebruik van 'Du' slechts sporadisch en op een bepaalde wijze aangeboden.

Bij een Nederlands-Duitse samenwerking moet de Nederlandse partner zich dan ook bewust zijn van de 'Sie'-cultuur in Duitsland. Duitse ondernemers moeten uit het snel tutoyeren geen valse conclusies trekken.

Gespreksmethoden

• Nederlandse zakenmensen opereren zeer pragmatisch. Ze stellen zich snel de vraag wat een bepaalde zaak concreet voor hen oplevert. Tegen deze achtergrond is het gebruikelijk om doelgerichte en kritische vragen zeer direct te stellen.
• In tegenstelling tot Duitsers, bieden Nederlandse zakenrelaties vaak de indruk dat zij onvoorbereid aan een gesprek beginnen. Het mag echter niet als een teken van desinteresse worden opgevat, als men eerst enkele minuten moet wachten omdat de bureaus niet opgeruimd zijn of de stukken eerst nog gezocht moeten worden. Anders dan in Duitsland behoort dit in Nederland vaak tot de normale gang van zaken.
• Ben als Nederlander niet verrast als u bij een vergadering in een Duitse onderneming eens een keer geen koffie wordt aangeboden. De koffiecultuur is in Duitsland niet zo wijd verbreid als in Nederland.

Voor meer informatie:

Hofsteede, Geert: "Allemaal Andersdenkenden. Omgaan met cultuurverschillen", Uitgeverij Contact, Amsterdam 1998

Hofsteede, Geert: "Culture's Consequences: International Differences in Work-related Values", Sage, Beverly Hills 1994

Müller, B. und Wielenga, F. (Hrsg.): "Kannitverstan". Deutschlandbilder aus den Niederlanden, Agenda Verlag, Münster 1995

Pokorny-van Lochem, Wilma: "Der oranje Nachbar". Über die kulturellen Unterschiede zwischen Deutschland und den Niederlanden und ihre Hintergründe, Verlag Synergie, Vlotho 2002

Schürings, Ute: "Zwischen Pommes und Praline", Agenda Verlag, Münster 2003